Warsztat małopolski

„Święty Benedykt”

ok. 1630-1650 r.

olej, deska

166,5 x 97 cm

Muzeum Diecezjalne w Kielcach

Św. Benedykt z Nursji (ur. ok. 480 r. - zm. ok. 547 r.) założyciel pierwszego w Europie klasztoru (na Monte Cassino, w 529 r.). Św. Benedykt napisał regułę życia zakonnego, która została przyjęta przez większość późniejszych zgromadzeń zakonnych.   

Opis:

Obraz przedstawia św. Benedykta, siedzącego w stroju liturgicznym pośród grupy aniołów, trzymających oznaki jego godności i atrybuty (pierścień, infułę, pastorał, lilię, pęknięty kielich, chleb z wypełzającą zeń żmiją). Nad nimi kruk (po lewej), z rozwiniętą wstęgą w dziobie, na której napis: „S.[ANCT] BENEDICTE CLAMARE (?)”.

Po prawej, podwieszona ciemnozielona kotara, za którą u góry, pośrodku obrazu (ponad postaciami) otwiera się widok na fantastyczną architekturę, pejzaż i jasną partię nieba z grupą aniołków, zrzucających białe i czerwone róże.

W lewym dolnym rogu postać fundatora (ukazanego od pasa w górę), w białym habicie i ze złożonymi rękami, przy którym czaszka i dyscyplina. Za fundatorem znajduje się otwarta księga i krucyfiks, a w głębi, powyżej, stolik z księgami.

Kolorystyka obrazu z przewagą tonów chłodnych: zielonkawych, brunatnych, szarości, zgaszonej czerwieni, różu i bieli.

Przedmioty (atrybuty) widoczne na obrazie wiążą się z życiem i postacią św. Benedykta: infuła (mitra) i pastorał - z godnością opata, księga - z napisaną przezeń regułą benedyktynów, dyscyplina – z umartwianiem, lilia – z czystością i kultem Maryi, pęknięty kielich i chleb z wypełzającą żmiją – z próbą otrucia i zwycięstwem nad złem.

Atrybut: przedmiot (lub inny element) ściśle związany z cechami charakteru, życiem lub działalnością przedstawionej postaci (na przykład świętego), dodawany jako jej znak rozpoznawczy.